Frå ein verkstad i Sandnes Auducerverk. Vi ser mange arbeidarar handtere fleire maskinar (truleg slipemaskinar) som står på rekke og rad, mens andre flytter på kassar.
Frå ein verkstad i Sandnes Auducerverk. Vi ser mange arbeidarar handtere fleire maskinar (truleg slipemaskinar) som står på rekke og rad, mens andre flytter på kassar. Fotograf ukjent (c) Jærmuseet

Fotoalbum frå Sandnes Aducerverk

Jærmuseet har fått i gåve dette fotoalbumet med 29 svart/kvitt-foto fra Sandnes Aducerverk, også kalla SAV. Dei produserte blant anna røyrdelar og bildelar i støypegods. Delane blei laga med prosessen adusering, som betyr å gjera noko mjukare. I store, såkalla "kupolomnar", blei støypejern smelta på høg temperatur over eitt eller fleire døgn. Så blei det forma til ulike produkt med bruk av støypeformer som SAV sjølv utvikla.

Bedrifta blei grunnlagt i 1943, og gjorde den første smeltinga 9. august 1944. Det var etter ein oppbyggingsfase der den gamle bygninga og kupolomnen til Sandnes Støperi blei satt i stand, og dei laga kontor, modellverkstad og garderobe. Snart trong dei større produksjonsareal, og bygde eit 3000 kvadratmeter stort nybygg på Hana. Fotoa i albumet er frå dette nybygget, og vi ser både bygningseksteriør og motiv frå modellverkstaden, kjerneverkstaden, dreiing og gjenging, sliping og sveising, og frå kontoret og laboratoriet.

SAV nemnast i Store norske leksikon som det einaste eksemplet på aduserverk i Norge. I 1950–60-åra var dei i sterk vekst, og ekspanderte og bygde nytt også i 1970-åra. Frå 1975 strevde dei med lågkonjunktur, og i 80-åra blei utgiftene til elektrisitet veldig høge. I 1986 sa eigarane stopp, og fabrikkbygningane og maskinane blei selde.

Vi set pris på å få fleire opplysningar til albumet, for eksempel kva personane heiter og meir om arbeidet vi ser på fotoa. Det kan leggast inn som kommentar på kvart enkelt foto.

Klikk på bildet for å bla gjennom sidene i albumet

Lenka opnar seg i eit nytt vindu.

Fotoalbum med motiv frå bygg og produksjon ved Sandnes Aducerverk. Jærmuseet

Bla i enkeltfotoa i albumet

Eksteriøret på Sandnes Aducerverk sitt nybygg på Hana slik det såg ut frå 1950 og framover. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Eksteriøret på Sandnes Aducerverk sitt nybygg på Hana slik det såg ut frå 1950 og framover. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Til høgre i motivet ser vi eksteriøret på Sandnes Aducerverk sitt nybygg på Hana slik det såg ut frå 1950 og framover. Ei mengde menneske sit og står på grasplenen framfor bygninga - truleg er det alle dei tilsette som er stilt opp for å markere at nybygget er tatt i bruk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
To kvinnelege kontorarbeidarar på kvart sitt skrivebord på kontoret på Sandnes Aducerverk. Den eine sit med ryggen til kamera og skriv på maskin. Den andre bruker ein reknemaskin. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Tre kvinnelege og ein mannleg kontorarbeidar på kontoret til Sandnes Aducerverk. Den eine kvinna sit med ryggen til kamera. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Interiør frå verkstad i Sandnes Aducerverk. Omlag tolv personar sit og står ved arbeidsbenkar i rommet. I bakgrunnen vises ei tavle med handverktøy. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå eit verkstadrom i Sandnes Auducerverk. Ein mann i kjeledress arbeider med dreiemaskinen. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
I kjerneverkstaden på Sandnes Auducerverk. Ein mann omarbeider produkt på ein maskin. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå Sandnes Auducerverk. Nærbilde av ein mann som arbeider med ein modell som ikkje er uthula enno. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå Sandnes Auducerverk. Modellar fylt med sand. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå kjerneverkstaden i Sandnes Auducerverk. Ti-tolv menn i arbeidsklede står og arbeider med kjerner. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå Sandnes Auducerverk. Ein mann i arbeidsklede set brett med kjerner inn i ein maskin, truleg ein omn. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå ein verkstad i Sandnes Auducerverk. Vi ser mange arbeidarar handtere fleire maskinar (truleg slipemaskinar) som står på rekke og rad, mens andre flytter på kassar. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå ein verkstad i Sandnes Auducerverk, der støypekassar står stabla i store mengder. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
I støyperiet på Sandnes Auducerverk. To mann arbeider med ein omn som det står gnister ut frå. Mannen til venstre er truleg Ivar Mathiesen, eigar og teknisk sjef på auducerverket. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Omnar for adusering av jern på Sandnes Auducerverk. Aducerjern ligg to-tre døgn i veldig høg temperatur for blautgjering. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
To arbeidarar held på med galvanisering på Sandnes Auducerverk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Sju-åtte mann arbeider med sliping av ferdige produkt på Sandnes Auducerverk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå Sandnes Auducerverk. Vi ser ein mann i arbeidsklede og ein stor maskin som har stige på sida. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Ein mann arbeider med dreiing og gjenging av produkt på Sandnes Auducerverk. Se JÆF335.A001.021 for nærbilde av maskinen. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Nærbilde av ein maskin for dreiing og gjenging av produkt på Sandnes Auducerverk. Se JÆF335.A001.020 for eit vidare utsnitt av samme motiv. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå Sandnes Auducerverk. Fire arbeidarar sit med kvar sin maskin. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Frå Sandnes Auducerverk. Ein mann bruker ein maskin til å arbeide med smådelar til bilgods. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Fem mann arbeider med sveising i smia på Sandnes Auducerverk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
To mann arbeider med ein dreiemaskin på Sandnes Auducerverk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Tre menn arbeider på kvart sitt tegnebord i modellverkstaden på Sandnes Auducerverk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Ein mann i frakk sit attmed eit apparat i laboratoriet på Sandnes Auducerverk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Ein mann i frakk står framfor eit stort apparat i eit rom (laboratoriet?) på Sandnes Auducerverk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Ein mann i frakk står attmed eit apparat i laboratoriet på Sandnes Auducerverk. Sandnes Aducerverk / Jærmuseet

Anna materiale frå SAV i Jærmuseet

Gjenstandar og foto på Digitalt Museum:

Ventil Sandnes Aducerverk / Jærmuseet
Ei eske med diverse røyrdelar. Jærmuseet
Arbeidsreglement for ansatte ved Sandnes Aducerverk. Innramma. Jærmuseet
Hervor Bøe og Ingvar Botnen går i gang med å katalogisere bøkene. Øglænd, Per / Jærmuseet
Sandnes Aducerverk - produkter - vannkraner til dusj og vask, fotografert utendørs Jærmuseet
Sandnes Aducerverk - produkter Jærmuseet
Sandnes Aducerverk - fabrikkanlegget på Riska Jærmuseet
Sandnes Aducerverk - fabrikkanlegget på Riska Jærmuseet
Sandnes Aducerverk - fabrikkanlegget på Riska Jærmuseet

Privatarkivet JÆP140: SAV-nytt. Husorgan for A/S Sandnes Aducerverk, brosjyrer og personalhandbok

Fotosamlinga JÆHS008: diverse foto i farger og svart/kvitt (ikkje publisert på Digitalt Museum)

Litteraturreferansar

Lapin, Ernst (red.). 2012. Sandnes - idé, innsats og industri. Sandnes: Sandnes historie- og ættesogelag.

Solberg, Jan Ketil. "Adusering" i Store norske leksikon. Henta 14. juni 2023 frå https://snl.no/adusering

Order this image

Share to